By GUDJON HELGASON
January 17, 2008 - REYKJAVIK,
Iceland (AP) -- "Chess," Bobby Fischer once said, "is life." It was the
chess master's tragedy that the messy, tawdry details of his life often
overshadowed the sublime genius of his game. Fischer, who has died at
the age of 64, was a child prodigy, a teenage grandmaster and -- before
age 30 -- a world champion who triumphed in a Cold War showdown with
Soviet champion Boris Spassky.
But the last three decades of
his life were spent in seclusion, broken periodically by erratic and
often anti-Semitic comments and by an absurd legal battle with his
homeland, the United States.
"He was the pride and sorrow
of chess," said Raymond Keene, a British grandmaster and chess
correspondent for The Times of London. "It's tragic that such a great
man descended into madness and anti-Semitism."
Fischer died Thursday of kidney failure in Reykjavik after a long illness, friend and spokesman Gardar Sverrisson said Friday.
"A giant of the chess world
is gone," said Fridrik Olafsson, an Icelandic grandmaster and former
president of the World Chess Federation.
Noted French chess expert Olivier Tridon: "Bobby Fischer has died at age 64. Like the 64 squares of a chess board."
In another bit of symmetry,
his death occurred in the city where he had his greatest triumph -- the
historic encounter with Spassky.
Chicago-born and
Brooklyn-bred, Fischer moved to Iceland in 2005 in a bid to avoid
extradition to the U.S., where he was wanted for playing a 1992 match in
Yugoslavia in defiance of international sanctions.
At his peak, Fischer was a figure of mystery and glamour who drew millions of new fans to chess.
Russian former world chess
champion Garry Kasparov said Fischer's ascent of the chess world in the
1960s was "a revolutionary breakthrough" for the game.
"The tragedy is that he left
this world too early, and his extravagant life and scandalous statements
did not contribute to the popularity of chess," Kasparov told The
Associated Press.
Rival and friend Spassky,
reached at his home in France, said in a brief telephone interview that
he was "very sorry" to hear of Fischer's death.
Kirsan Ilyumzhinov, president
of the World Chess Federation, called Fischer "a phenomenon and an
epoch in chess history, and an intellectual giant I would rank next to
Newton and Einstein."
An American chess champion at
14 and a grand master at 15, Fischer vanquished Spassky in 1972 in a
series of games in Reykjavik to become the first officially recognized
world champion born in the United States.
The Fischer-Spassky match, at
the height of the Cold War, took on mythic dimensions as a clash
between the world's two superpowers.
It was a myth Fischer was
happy to fuel. "It's really the free world against the lying, cheating,
hypocritical Russians," he said.
But Fischer's reputation as a chess genius was eclipsed, in the eyes of many, by his volatility and often bizarre behavior.
He lost his world title in
1975 after refusing to defend it against Anatoly Karpov. He dropped out
of competitive chess and largely out of view, spending time in Hungary
and the Philippines and emerging occasionally to make outspoken and
often outrageous comments.
He praised the Sept. 11
terrorist attacks, saying, "I want to see the U.S. wiped out," and
described Jews as "thieving, lying bastards." Fischer's mother was
Jewish.
In 2004, Fischer was arrested
at Japan's Narita airport for traveling on a revoked U.S. passport. He
was threatened with extradition to the United States to face charges of
violating sanctions imposed to punish Slobodan Milosevic, then leader of
Yugoslavia, by playing a 1992 rematch against Spassky in the country.
Fischer renounced his U.S.
citizenship and spent nine months in custody before the dispute was
resolved when Iceland -- a chess-mad nation of 300,000 -- granted him
citizenship.
"They talk about the 'axis of
evil,'" Fischer said when he arrived in Iceland. "What about the allies
of evil ... the United States, England, Japan, Australia? These are the
evildoers."
In his final years, Fischer
railed against the chess establishment, claiming that the outcomes of
many top-level chess matches were decided in advance.
Instead, he championed his
concept of "Fischerandom," or random chess, in which pieces are shuffled
at the beginning of each match in a bid to reinvigorate the game.
"I don't play the old chess,"
he told reporters when he arrived in Iceland in 2005. "But obviously if
I did, I would be the best."
Born in Chicago on March 9, 1943, Robert James Fischer was a child prodigy, playing competitively from age 8.
At 13, he became the youngest
player to win the United States Junior Championship. At 14, he won the
United States Open Championship for the first of eight times.
At 15, he became an international grand master, the youngest person to hold the title.
Tall and striking-looking, he was a chess star -- but already gaining a reputation for erratic behavior.
He turned up late for
tournaments, walked out of matches, refused to play unless the lighting
suited him and was intolerant of photographers and cartoonists. He was
convinced of his own superiority and called the Soviets "commie cheats."
"Chess is war on a board," he once said. "The object is to crush the other man's mind."
His behavior often unsettled opponents -- to Fischer's advantage.
This was seen most famously
in the championship match with Spassky in Reykjavik between July and
September 1972. Having agreed to play Spassky in Yugoslavia, Fischer
raised one objection after another to the arrangements and they wound up
playing in Iceland.
Fischer then demanded more
money and, urged by no less than Henry Kissinger, he went to Iceland
after a British financier, Jim Slater, enriched the prize pot.
"Fischer is known to be
graceless, rude, possibly insane. I really don't worry about that,
because I didn't do it for that reason," Slater has said.
"I did it because he was going to challenge the Russian supremacy, and it was good for chess," he added.
When play got under way, days
late, Fischer lost the first game with an elementary blunder after
discovering that the TV cameras he had reluctantly accepted were not
unseen and unheard, but right behind the players' chairs.
He boycotted the second game and the referee awarded the point to Spassky, putting the Russian ahead 2-0.
But then Spassky agreed to
Fischer's demand that the games be played in a back room away from
cameras. Fischer went on to beat Spassky, 12.5 points to 8.5 points in
21 games.
In the recent book "White
King and Red Queen," British author Daniel Johnson said the match was
"an abstract antagonism on an abstract battleground using abstract
weapons ... yet their struggle embraced all human life."
"In Spassky's submission to his fate and Fischer's fierce exultant triumph, the Cold War's denouement was already foreshadowed."
Funeral details were not
immediately available. Fischer moved to Iceland with his longtime
companion, Japanese chess player Miyoko Watai. She survives him.
Associated Press Writers Jill Lawless in London and Mansur Mirovalev in Moscow contributed to this report.
اسون ماگنوس سن کارلسن (به نروژی: Sven Magnus Øen Carlsen) (زادهٔ ۳۰ نوامبر ۱۹۹۰ در تنسبری، نروژ) استاد بزرگ و اعجوبه شطرنج اهل نروژ است که با ریتینگ ۲۸۶۱ او در ژانویه ۲۰۱۳ بالاترین ریتینگ تاریخ شطرنج است.
کارلسن در سال ۲۰۰۴ در حالی که ۱۳ سال و ۱۴۸ روز داشت به درچه استاد بزرگی رسید که او را دومین استاد بزرگ جوان (در سال ۲۰۱۳ سومین) تاریخ شطرنج شد. کارلسن در ژانویه ۲۰۱۰ با ۱۸ سال سن جوانترین بازیکن تاریخ شطرنج شد که در ردهٔ اول ریتینگ فدراسیون بینالمللی شطرنج قرار گرفتهاست، این رکورد پیش از این در اختیار ولادیمیر کرامنیک بود. درخشش او در رویداد چندجانبهٔ «مروارید بهار نانجینگ» در سپتامبر و اکتبر ۲۰۰۹ یکی از بهترین نتایج تاریخ شطرنج توصیف شد که وی را به ریتینگ الو ۲۸۰۱ رساند تا در سن ۱۷ سال و ۱۰ ماه - با اختلاف بسیار - جوانترین شطرنجبازی شود که به ریتینگ بالای ۲۸۰۰ دست مییابد. کارلسن همچنین قهرمان شطرنج برقآسای جهان در سال ۲۰۰۹ شد، جوانترین شطرنجبازی که به این عنوان رسیدهاست.
ماگنوس کارلسن - لئون آرونیان، تورنمنت شطرنج لینارس ۲۰۰۷
کارلسن برای فینال انتخابی قهرمانی جهان ۲۰۱۲ که به صورت یک تورنمنت حذفی ۸ نفره در مارس و مه ۲۰۱۱ برگزار شد، انتخاب شده بود اما در نوامبر ۲۰۱۰ در نامهای به رئیس فیده، کیرسان ایلیومژینوف، انصراف خود از شرکت در این مسابقه را اعلام کرد. وی در نامه خود خواهان لغو تمام امتیازات ویژه برای قهرمان جهان در مسابقات قهرمانی جهان آینده و برگزاری یک تورنمنت ۸ یا ۱۰ نفره بین بهترین بازیکنان مشابه تورنمنت قهرمانی جهان ۲۰۰۵ و ۲۰۰۷ شده بود. این تورنمنت در نهایت با قهرمانی بوریس گلفاند اسرائیلی به پایان رسید اما گلفاند در رقابت قهرمانی شطرنج حهان مقابل ویسوآناتان آناند هندی پس از تساوی در ۱۲ بازی در بازی های سریع شکست خورد.[۱]
وی اکنون برای تورنمنت انتخاب قهرمانی شطرنج جهان در سال ۲۰۱۳ انتخاب شده است که برنده آن مسابقه قهرمانی شطرنج جهان با ویسو آناتان آناند قهرمان فعلی دنیا برگزار خواهد کرد.
خوزه رائول کاپابلانکا (به اسپانیایی: José Raúl Capablanca y Graupera) شطرنجباز و دیپلمات اهل کوبا بود. او قهرمان شطرنج جهان از سال ۱۹۲۱ تا سال ۱۹۲۷ بود.
بازی خوزه رائول کاپابلانکا و امانوئل لاسکر در مسکو، ۱۹۲۵
استعداد ذاتی او در بازی شطرنج و توانایی او در حل مسائل و موفقیت در پوزیسیونهای پیچیده او را یکی از مهمترین شطرنجبازان تاریخ کرده است.
او نخستین شخصی بود که خطر تبدیل شطرنج به یک بازی متکی بر حافظه و خالی شدن از حرکات خلاقانه و مساویهای پیاپی در بازیهای مهم شطرنج را پیشبینی کرد و پیرو آن صفحه جدیدی را برای شطرنج طراحی کرد که ده ستون و هشتاد خانه داشت و از یک مهره جدید که توانایی حرکت هم به شکل فیل و هم به شکل اسب را برخوردار بود[۱].
او در سال ۱۹۲۱ امانوئل لاسکر را با ۴ برد و ۱۰ تساوی و بدون باخت شکست داد و عنوان قهرمانی جهان را به دست اورد. ۱۶ سال پیش امانوئل لاسکر در مجله شطرنج لاسکرها از استعداد حیرت انگیز این نوجوان ۱۶ ساله کوبایی در شطرنج خبر داده بود[۲]. در سال ۱۹۲۷ در بوئنوس آیرس پس از ۳ برد و ۶ باخت و ۲۵ تساوی از الکساندر آلخین شکست خورد و عنوان قهرمانی را واگذار کرد[۳].
از او به عنوان بالاترین استعداد طبیعی شطرنج نام برده میشود. او درک پوزیسیونی بسیاربالایی داشت و به راحتی مشکلترین حرکات را پیدا میکرد.
رابرت جیمز بابی فیشر (۹ مارس ۱۹۴۳ در
شیکاگو - ۱۷ ژانویه ۲۰۰۸ در
ریکیاویک)
شطرنجباز و قهرمان سابق جهان بود. استادان شطرنج معاصر فیشر در اینکه او بهترین شطرنجباز تاریخ بوده است
اجماع دارند.
[۱]
بابی فیشر در سال ۱۹۵۸ در پانزده سالگی درجه استادبزرگ شطرنج را کسب کرد که رکوردی در آن زمان محسوب میشد. وی در مسابقات اینترزونال و تورنمنت کاندیداتوری قهرمانی شطرنج جهان
در سالهای ۱-۱۹۷۰ بیست مسابقه پیاپی را با پیروزی پشت سر گذاشت که هیچگاه
در تاریخ شطرنج تکرار نشده است. وی در سال ۱۹۷۲ در مسابقه قهرمانی جهان بر
بوریس اسپاسکی
غلبه کرد و نخستین و تنها آمریکایی شد که به این عنوان میرسد. فیشر از آن
زمان تا سال ۱۹۹۲ در هیچ مسابقهای شرکت نکرد. وی عنوان خود را در سال
۱۹۷۵ در پی اختلاف با فدراسیون بینالمللی شطرنج
در مورد شرایط برگزاری مسابقه قهرمانی جهان از دست داد و پیشنهادهای مالی
هنگفتی را برای انجام این مسابقه رد کرد. فیشر در سال ۱۹۹۲ مسابقهای
نمایشی با بوریس اسپاسکی در یوگسلاوی برگزار کرد. کشوری که آن زمان تحت تحریم اقتصادی آمریکا قرار داشت. وی پس از آن در خارج از کشورش فراری بود و در سال ۲۰۰۴ به دلیل سفر با گذرنامه تقلبی در ژاپن دستگیر شد و در سال ۲۰۰۵ اجازه ترک ژاپن به مقصد ایسلند را پیدا کرد. کشوری که مسابقه قهرمانی جهان او با بوریس اسپاسکی در آنجا برگزار شده بود و در آن زمان تابعیت خود را به او داد تا از تحویل او به آمریکا جلوگیری کند.[۲]
زندگی
رابرت در شیکاگو آمریکا متولد شد. پدرش هانس گرهارد فیشر، زیستفیزیکدان آلمانی، و مادرش رجاینا وندر فیشر، شهروند آمریکایی از تبار یهودی بود.
او در سن ۱۴ سالگی قهرمان شطرنج آمریکا شد و پس از آن ۸ بار دیگر به این مقام دست یافت.
او در سالهای ۱۹۷۲ تا ۱۹۷۵ میلادی قهرمان شطرنج جهان بود. در سال ۱۹۷۲ بوریس اسپاسکی
را با ۷ برد، ۳ باخت و ۱۱ تساوی در جنجالیترین رویارویی تاریخ شطرنج که
به نام رویارویی قرن شناخته شد شکست داد. علت اهمیت این رقابت جنگ سرد و رقابتهای سیاسی بین ایالات متحده و اتحاد جماهیر شوروی بود. سه سال بعد او بخاطر اعتراض به فیده حاضر به دفاع از عنوان قهرمانی خود در مقابل آناتولی کارپف نشد و عنوان قهرمانی را به کارپف واگذار کرد.[۳]
شطرنج
فیشر با مهره سفید تقریباً همیشه با حرکت e4 بازی را آغاز میکرد و با مهره سیاه در جواب e4 به دفاع سیسیلی و در جواب d4 به دفاع هندیشاه
روی میآورد. پیروزی های او اغلب با حملات ناگهانی یا ضدحمله به دست می
آمد و نه با جمع کردن تدریجی برتریهای کوچک، هرچند از نظر پوزیسیونی او هم
بازی او مطلوب مینمود.[۴]
شطرنج تصادفی فیشر
بابی فیشر در ۹ ژوئن ۱۹۹۶ در بوئنوس آیرس یک کنفرانس خبری برگزار کرده و در آن نوعی جدیدی از شطرنج را معرفی کرد که اکنون با نام شطرنج۹۶۰ شناخته میشود. تفاوت اصلی این شطرنج با شطرنج کلاسیک در این است که مطالعه گشایشها
و به حافظه سپردن حرکات و پوزیسیونها که یکی از مهمترین بخشهای شطرنج
روز دنیا است در آن عملاً ناممکن است و از حرکت اول تا حرکت آخر بازیکنان
باید به استراتژی خود متکی باشند و نه الگوهای فکری شناخته شده در بازی
شطرنج. بابی فیشر در کنفرانس خبری خود هنگام معرفی این شطرنج جدید، اعلام
کرد که در این بازی خلاقیت و مهارت از حافظه و آنالیز اهمیت بیشتری پیدا
میکند. وی مدعی شد در حال حاضر بسیاری از مسابقات حتی رقابت قهرمانی جهان
میان کاسپاروف و کارپف از پیش تعیین میشوند در حالی که در این نوع از
شطرنج تعیین بازی از قبل غیرممکن است. وی همچنین گفت بازی شطرنج امروزه به
یک کار دشوار تبدیل شدهاست در حالیکه او شطرنج را انتخاب کرده تا کار
نکند![۵]
وی در سال ۲۰۰۶ در یک مصاحبه تلفنی گفت که با پیشرفت دانش گشایشها و حفظ
کردن کتابهای گشایشی در صورتی که بهترین بازیکنان تاریخ شطرنج دوباره زنده
شوند توانایی رقابت با شطرنجبازان امروز را ندارند: «اکنون یک جوان
چهاردهساله یا کوچکتر فقط با حفظ کردن کتابهای گشایش میتواند یک برتری
گشایشی مقابل کاپابلانکا داشته باشد.» وی ادامه داده بود که «امروزه شطرنج کاملاً مرده است و فقط حافظه و تبانی است. یک بازی ترسناک بدون هیچ خلاقیتی.»[۶]
جنجالها
بابی فیشر پس از انجام مسابقهای در سال ۱۹۹۲ میلادی در یوگسلاوی سابق، بدلیل تخطی از مقررات تحریم یوگسلاوی سابق توسط آمریکا، بر اساس قوانین ایالات متحده آمریکا تحت تعقیب قرار گرفت. در سال ۲۰۰۵ میلادی، کشور ایسلند به وی «شهروندی» آن کشور را اعطا کرد تا مانع از استرداد وی به آمریکا شود.[۷]
وی به دلیل سخنان یهودستیزانه و انکار هولوکاست و همچنین حمایت از حملات ۱۱ سپتامبر گروه القاعده در آمریکا، مورد انتقاد شدید قرار داشت.[۷]
مرگ
بابی فیشر در سن ۶۴ سالگی(به تعداد خانههای شطرنج) و بر اثر بیماری کلیوی در
ایسلند مُرد
